TARİHİ ESERLER

Tüm batılı kitaplar Anadolu tarih ve kültürüne yer vermektedir. Türkiye’ye gelen her turist bölgenin tarihi değerini çok iyi bilmektedir. Tarih zenginliği turistlerin Türkiye’ye gelmesini sağlamaktadır. O halde ev sahibi halkın bu tarihsel zenginlikleri en iyi şekilde yerli ve yabancı turistlere sunması ulusal çıkarlarımızın bir gereğidir.

Fakat Konya’nın tarihi bakımından çok iyi korunmadığı meşhur Fransız romancısı Andre Gide’nin 1914’de Konya’ya yaptığı bir geziden anlaşılmaktadır. Yazar Konya’ya gelmeden önce, Konya ile ilgili resim ve kartpostlara bakarak iyi bir izlenime sahipti. Fakat Konya’yı gelip görünce hayal kırıklığına uğramış ve şöyle demiştir: “Konya’nın kendine özgü gerçek cazibesini yeniden bulması için zannederim 20 ya da 50 yıl geriye değil birkaç yüzyıl öncesine gitmek gerekecek”.
1900’lü yıllarda bile tarihi eserlerin iyi korunmadığı düşünülürse; günümüzde bu konuya çok daha fazla önem verilmesi gerekliliği vardır. Aşağıda gruplandırılarak sıralanan tarihi eserlerin bazıları günümüzde harap olmuş ve turistik yönden çekiciliği kalmamıştır. Bu bölüm, araştırmacı tarafından çeşitli kaynaklardan derlenmiştir:

Camiler ve Mescitler

Selçuklu Dönemi Eserleri

Alaaddin Camii :Abanoz ağacından birbirine geçmeli minberi ve çinili mihrabı.

İplikçi Cami :Çapraz tonuzlu kemerleri, gök mermerli mihrabı.

Sadreddin Konevi Cami :Çinili Mihrabı.

Hacı Ferruh Mescidi :Kare planlı tek kubbeli yapı, kesme taş işçiliği.

Hoca Hasan Mescidi :Minaresindeki şerefe altında çiniler.

Sırçalı Mescit :Çini mihrab nişini geometrik ve firuze beş bordür kuşatır.

Ferhuniye Mescidi : Selçuklu çini, tuğla ve alçı işlemeciliği.

Beyhekim Mescidi :İtinalı taş işçiliği.

Bulgur Dede Mescidi :Mihrabın sağı ve solunda muntazam taş söveli iki kapı.

İç Karaaslan Mescidi:Mavi,siyah altı köşeli zambak çinileri.

Terceman Mescidi :Tek kubbeli yapı, kesme ve taş tuğla işçiliği.

Karatay Mescidi :Muntazam kesme taş işçiliği.

Zelve Sultan Mescidi :Kapısı mavi damalı kıymetli taşlarla sövelenmiştir.

Şeker Füruş Mescidi : Kapısının yanında iki Bizans sütunu vardır.

Osmanlı Dönemi Eserleri

Kapu Cami:Üç çeşit mavi çinili süsleme, on mermer sütunlu son cemaat yeri.

Aziziye Cami: Barok usulü taş ve mermer işçiliği.
Şerafeddin Camii: Altı mermer söveli mukarnaslı cümle kapısı.

Nakipoğlu Cami: Kare planlı, ahşap çatılı yapı.

Sultan Selim Cami: 16 m çapında merkezi kubbe, yanlarında üçer kubbe ile örtülü harime sahip yapı.

Karamanoğulları Dönemi Eserleri

Dursunoğlu (Tahir Paşa ) Camii: Tuğla kasnak ile örülmüş kubbesi.

Hasbeyoğlu Mescidi (Meram Cami) :Kare planlı kesme ve yontma taş işçiliği.

Diğer Eserler :Zenburi Mescidi, Piri Mehmet Paşa Cami, Hacı Fettah Cami, Ovalıoğlu (Çelik Paşa) Cami, Saray (Kışla) Cami, Köprüpaşa Cami, Namık Paşa Cami, Amber Reis (Feridiye) Cami, Meydani Mescidi, Cevizaltı Mescidi, Akıncı Mescidi, Abdülmümin Mescidi, Abdülaziz Mescidi, Alevi Mescidi, Sırçalı Mescit, Eflatun Mescidi, Erdemşah Mescidi, Gazialemşah Mescidi, Hacı Hasan Cami, Halka Beguş Mescidi, İç Karaaslan Mescidi.

Türbeler

Selçuklu Dönemi Eserleri

Mevlâna Celâleddin Rumi Türbesi :Türbenin içi birçok kıymetli örtü, şamdan, avize ve kandillerle süslüdür.

Kılıç Arslan Türbesi: Kıymetli Selçuklu çinileri ile kaplanmış sandukaları.

Şemsi Tebrizi Türbesi: Kurşun kaplı çatısı.
Cemal Ali Dede Türbesi: Tuğla işçiliği ve bakiyesi.

Hoca Ahmet Fakih Türbe ve Camisi: Tuğla ile örülü kubbesi.

Gömeç Hatun Türbesi (Kız Kulesi) :Taş ve tuğla işçiliği, süslemeli duvarları.
Seyfettin Karasungur Türbesi: Sekiz köşeli tuğla ve kesme taş işçiliği.

Ateş Bazı Veli Türbesi: Kırmızı renkli kesme taşları.

Mursaman (Hoca Cihan) Mescidi :Tamamı tuğlalı yapı.

Karaarslan Türbesi: Sekiz köşeli, iki ayrı renk kesme taş.

Ulaş Baba Türbesi: Renkli taş ve tuğlalarla zarif taş işçiliği.

Kesikbaş Türbesi: Kırmızı ve beyazımsı taşlarla örülmüş sekiz köşeli yapı.

Tacül Vezir Türbesi: Piramit külahlı sekizgen yapı.

Şeyh Sücaaddin Türbesi: Kırmızı kesme taş, 16 dilimli tuğla kubbe.

Siyavuş Türbesi: Çinili duvarları

Osmanlı Dönemi Eserleri

Hürrem Paşa Türbesi: Sekizgen kesme taş işçiliği, iki sütunlu revak,

Mehmet Bey Türbesi: Dört mermer sütun üzerine oturtulmuş tuğla bir kubbe.

İshak Bey Türbesi: Kubbesi çıkıntılı tuğlalarla yapılmıştır.

Şeyh Halil-i Türbesi: Muntazam kesme taşla sekizgen tuğlalı kubbesi.

Sinan Paşa Türbesi: Beyaz renkli mermer taşlı kemerleri.

Karamanoğulları Dönemi Eserleri

Dede Fakih Türbesi: Kare plan, kubbesinde ilginç bir alem.

Diğer Eserler : Akıncı Türbesi, Evhaheddin Kirmani Türbesi, Ferhuniye Türbesi, Mahmud Dedeler Türbesi, Kalendar Baba Türbesi, Murad Paşa Kızı Türbesi, Pirebi Türbesi, Piresad Türbesi, Sinan Paşa Türbesi, Turgutoğlu Türbesi, Şeyh Osman-ı Rumi Türbesi.

Medreseler ve Darül Hadisler (Hadis Okutulan Okullar) :

Selçuklu Dönemi Eserleri

İnce Minareli Medrese: Tek eyvanlı simetrik planlı taç kapı, Selçuklu taş süslemeciliği şaheseridir.

Karatay Medresesi: Duvarları süsleyen mozaik çinileri, taç kapısı.

Sırçalı Medrese: İçi firuze, kahverengi, mor ve siyah çinilerle süslü.

Kemaliye (Küçük Medrese): Eyvandaki çinileri.
Ali Gav Medresesi :Sütunları antik, alt tarafı taş örülü duvarlar.

Diğer Eserler: Ağazade Medresesi, Bekir Sami Paşa Medresesi, Gühertaş Medresesi, Kadı Hürremşah Darül Hadisi, Nizamiye(Nalıncı) Medresesi.

Kilise ve Manastırlar

Büyük Kilise (Ayia Eleni): Bizans dönemi, kesme taş ve molozlarla inşa edilen Anadolu’da ilk Hıristiyan mabetlerinden biri.

Ak Manastır(Eflatun): Roma dönemi, Sille’de kaya kilisesi.

Hızır İlyaslık: Sille’de ilk Hıristiyan dönemine ait kayalara oyulmuş kilise.

Panaya Kilisesi: İlk Hıristiyan dönemine ait. Duvarlarında renkli resimler.

Çeşme ve Şadırvanlar

Yavuz Selim Çeşmesi, Süt Tekkesi Çeşmesi, Akçeşme, Hacı Cemil Çeşmesi (Osmanlı Dönemi), Balıklı Çeşme (Bizans dönemi), Dergah Şadırvanı, Kapu Cami Şadırvanı, Şerafeddin Cami Şadırvanı, Nakiboğlu Çeşmesi, Ferid Paşa Çeşmesi, Kavaklı Çeşmesi, Dokuzlar Çeşmesi, Akıncı Çeşmesi, Ahmed Dede Çeşmesi, Ferhuniye Çeşmesi, Harmancık Çeşmesi, Suluhan Çeşmesi, Kovanağzı Çeşmesi.

Hamamlar

Meram Hamamı(Hasbeyoğlu):Karamanoğulları dönemi.
Mahkeme Hamamı: Karamanoğulları dönemi. Soyunmalık, soğukluk, sıcaklık kısımları, haçvari dört eyvanlı ve köşe hücreli tipi var.
Ahmed Efendi Hamamı ve Sultan Hamamı.

Diğer Eserler

Sarnıçlar: Şerefeddin Sarnıcı:Selçuklu dönemi. Tuğla ve taşla yapılmış, iki göbek taşı ile sanatlı bir firüz kullanılmıştır. Ve Malas Sarnıcı.
Köprüler: Gömse Köprüsü, Dokuz gözlü köprünün yapımında eski dönemlere ait taşlar kullanılmıştır. Meram Köprüsü: Kesme taş malzemeden yapılmış dört gözlü, düz köprü.

Değirmenler: Konya’da çoğu Selçuklular zamanından kalma 33 su değirmeni vardır. (Yel değirmeni Konya içinde yoktur.) Bu değirmenlerin birçoğu günümüzde mülk, birkaçı ise vakıf olmuştur. Bazıları ise harap veya yok olmuştur.

Kütüphane: Yusuf Ağa Kütüphanesi:, Konya’da kütüphane olarak yapılan ve günümüze kadar gelen tek yapıdır. Osmanlı dönemi yapı kesme taşlardan yapılmış üzeri kubbe ile örtülmüştür.

Saray: Alâaddin Köşkü Selçuklu dönemi yapısıdır. Harabe halindedir. İnce kerpiçten örülmüş duvarları ile dikkati çeker. Günümüzde bir şemsiye ile kalan kısmı korunmaktadır.

Tekke, Zaviye ve Hangâhlar(Misafirhaneler): Ebu İshak Tekkesi, Aya Bakan Tekke ve Türbesi, Miskinler (Sırçalı Sultan) Tekkesi, Söylemez Tekkesi, Ali Gav Zaviyesi, Şems-i Tebrizi Zaviyesi, Toruncan Çelebi Zaviyesi, Lalaruzbe Hangâhı, Sahip Ata Hangâhı.

Hanlar: Kandemir (Yazıönü) Hanı, Horozluhan, Obruk Han, Altun Aba Hanı, Kızılören Kuruçeşme Hanı, Dokuzun Hanı, Hacı Hafız Hanı.

Kale: Konya’da I. Alaaddin Keykubat zamanında 12 kapılı bir kale bulunmakta idi. 1221 yılında şehri içine alan kalenin Sille kapısında, bir elinde şahin tutan öbür eliyle bir çocuğu okşayan kabartmalar ve kalenin kalıntıları günümüzde yok olmuştur.
Konya Kalesinin son kalıntılarının yanı sıra, 1921-1955 yılları arasında, Konya’da birçok medrese, türbe, hamam, mescit de yıktırılmıştır. Prof Dr. R.M Riefstahl; “Ne yazık ki Türkler kendi mevcudiyetlerini güzel sanat eserlerini kendileri yıkıyorlar” diyerek bu durumun önemini açıklamıştır.

Vakıflar: Vakıf; kişilerin taşınır veya taşınmaz mallarını hiçbir tesir altında kalmaksızın, sırf kendi isteği ile hayır gayesi olarak, kendi tarafından belirtilen hizmetlerin yerine getirilmesi için, ebedi olarak tahsis edilmesidir.
Konya’da birçok vakıf eseri bulunmaktadır. Özellikle turizm açısından da önemli olan, 1998-1999 döneminde onarımı ve bakımı devam eserler şunlardır: Konya merkez; Bulgurdede, İç Karaarslan, Cemal Ali Dede Cami ve Türbesi, Seyfiye Karasungun Türbesi, Arap Tekkesi, Nakipoğlu Cami, Hanı ve evleri, Zelve Sultan, Alaaddin Cami, Zenburi ve Mursaman Türbesi, Hasbey Darül Huffazı, Tavusbaba. Akşehir; Tahtakale, Küçük Ayasofya, İmaret Cami. Doğanhisar; Ulu cami, Koçan köyü Yunus Emre Cami. Beyşehir; Eşrefoğlu Cami, Tolca köyü Çavuş Kasabası camileri. Seydişehir; Seyyid Harun Veli Külliyesi.