KONYA EKONOMİK GÖSTERGELERİ

Milli Gelir

Yıllar itibari ile GSYİH ve kişi başına düşen GSYİH’ya bakıldığında Konya’nın büyüme hızında dalgalanmalar olduğu negatif değerlere düştüğü görülmektedir. Özellikle 1989 yılında Türkiye büyüme hızı %0,3 iken Konya’nın büyüme hızı % -12,8 gibi düşük düzeydedir. Konya için, kişi başına GSYİH 1989-1995 yılları arası Türkiye ortalamasının altında görülmektedir.

Türkiye için %28.14 payla sanayi birinci sırayı alırken Konya’da %23.2‘lik payla tarım sektörü birinci sıradadır ve bu oran Türkiye payının üzerindedir. Bu Konya ekonomisinin tarıma dayandığının bir göstergesidir.

Sektörler bazında paylar, Konya için başlıca sırasıyla; tarım, sanayi, ticaret, ulaştırma ve haberleşmedir. Gelişme hızı ise en fazla ticaret sektörü iken; inşaat ve sanayi gelişme hızı 1995 yılı itibariyle negatif yönde gerçekleşmiştir.

Sanayi

Konya ilinde sanayinin gelişmesi Cumhuriyet öncesine dayanır. İlin ekonomik yapısı itibari ile tarıma yönelik sanayi oluşmaya başlamış, 1950’lerden sonra iktisadi canlanma ile birlikte Konya sanayisinde önemli gelişmeler olmuştur. 1950-1960 yılları arasında Konya’daki sanayi tesisi sayısının 47’den 91’e ulaştığı; ayakkabıcılık, dokumacılık, un, şeker, çimento, tarım aletleri gibi sanayilerin geliştiği görülür. (Konya ili Ekonomik ve Sosyal Göstergeleri, 1998 s.13)
Ayrıca; Eskişehir, Gaziantep ile birlikte Konya’da “İkinci beş yıllık kalkınma planları” dönemi ile sanayi bölgesi uygulaması yatırımlarına başlanmıştır.
Üçüncü beş yıllık plân çerçevesinde organize sanayi bölgelerinin oluşturulması ile Konya’da payını almıştır. 1970’li yıllarda 1. organize sanayi, 1980’li yıllarda 2. organize sanayi bölgeleri bitirilmiştir. 3. sanayi bölgesi halen inşa halindedir. Organize sanayi bölgeleri için toplam 10.550.000 m2 alan ayrılmış olup, 1.Organize sanayide 116, 2.Organize sanayide 222, 3.Organize sanayide 10 işyeri faal durumdadır.

Tarım

1998 yılı Konya ili ana gruplar itibari ile tarımsal üretime bakıldığında; birinci sırayı % 47’lik payla tahıllar, ikinci sırayı % 45,5’luk payla endüstriyel bitkiler almaktadır.

Konya ilinin tarımsal üretiminin yaklaşık % 93’ününü bu iki ürün cinsi oluşturmaktadır.
Konya ilinin tarımsal yapısı ise genel alan içerisinde yaklaşık %38’i tarla, % 24’ü nadas, %17’si çayır-mera, %12’si orman, %7’si ürün getirmeyen alanlar oluştururken %2’lik alan meyve ve bağ alanlarıdır Bu verilere göre %37,34 tarla, %24,12 nadas alanı mevcuttur. Konya’da % 86 kuru tarım, %14 ‘ü ise sulu tarım yapılmaktadır. Ana gruplar itibariyle ekili alanın %87’si tahıllar, %6’sı baklagiller, %5’i endüstriyel bitkilere aittir. Konya ilinde tahıl üretiminde ilk sırayı buğday, ikinci sırayı arpa almaktadır.

Tarımsal üretim değerlerine bakıldığında; yıllar itibari ile, İç Anadolu Bölgesi Türkiye’de, Konya ise hem İç Anadolu Bölgesinde hem de Türkiye’de birinci sırada yer almaktadır.

Ticaret

Konya’da sanayinin tarıma dayalı olması, tarımsal ürünlerin başlıca ticaret konusu olmasına neden olmaktadır. Bunun yanı sıra mobilya, elektronik gibi sektörlerde ekonomik faaliyet içerisinde paylarını artırmaktadır. (Konya ilinin Ekonomik ve Sosyal Göstergeleri, 1998 s.50)



Konya iç ticaret yanında dış ticaretle de Türkiye’nin ekonomik büyümesine paralellik arz ederek artışlar sağlamıştır. En fazla ihracatı sırasıyla Almanya, Mısır, Rusya, Azerbaycan, Fas almaktadır.
Ulaşım ve Altyapı

Konya, konum olarak Anadolu’nun ortasında doğu ile batının, güney ile kuzeyin birbirine bağlantısını sağlayan kavşak noktasındadır. Konya; Afyon, Eskişehir, İstanbul ve Adana ile bağlantılı Bağdat demiryolu hattı üzerinde oluşu; karayolunda ise kuzeyde Ankara, kuzeybatıda Afyon, doğuda Ereğli-Aksaray, güneyde Adana-Karaman batıda Isparta ve güneybatıda Antalya karayolu ile bağlantıları ile, kolay ve güçlü bir ulaşım ilişkine sahiptir.

Konya ili yol durum Bu verilere göre Konya’da Karayolları’nın 2.808 km, Köy Hizmetleri’nin 6.719 km olmak üzere toplam 9.577 km’lik yol yapılmıştır.
2000 yılı, Konya ili motorlu kara taşıtları istatistiklerine bakıldığında merkezde 197.661, ilçelerde 111.531 olmak üzere toplam 309.162 araç olduğu görülmektedir.

Konya’da 26.11.1987 tarihinde Konya-İstanbul karşılıklı uçak seferleri başlamış, ancak askeri havaalanından yapılan bu seferler zaman zaman kesintiye uğramıştır. Sivil havaalanın yapımı halen sürmektedir.

Konya’nın coğrafi konumu gereği transit yolların kavşak noktasında bulunması nedeni ile 1995 yılında, İstanbul yolu üzerinde yeni şehirler arası otobüs terminali yapımına başlanmıştır. 2000 yılında hizmete giren terminalin 52 adet yolcu peronu,156 adet özel araç otoparkı, 52 adet taksi peronu ve bir çok hizmet üniteleri mevcuttur. Yeni terminal 11.000 m2 si kapalı olmak üzere toplam 129.766 m2 lik inşaat sahasına sahiptir.

Konya’nın ulaşımı ile ilgili diğer bir konu ise, Konya-
Ankara arası “Hızlı tren projesi”dir. Konya’yı kapalı havza konumundan çıkarmak, kuzeyden güneye ulaşımı sağlamak için son on yıldır bekleyen bu projenin yapılabilirliği gerekmektedir
Altyapıda ise, Konya birkaç eksik dışında altyapısı tamamlanmış bir bölgedir. Konya ovaları sulama projesinin (KOP) realize edilip sulanmayan toprakların sulanması ve Konya kanalizasyonunun açık bir şekilde Tuz gölüne dökülüp, gölü gün geçtikçe kirletmesi, altyapı sorunlarının başlıcalarıdır.

Para ve Banka

Konya ilinin toplam banka mevduatı ise Tablo (13)’de verilmiştir. Konya, Türkiye’de toplam banka mevduatı sıralamasında sekizinci, kişi başına düşen banka mevduatında ise kırk birinci sıradadır. Şüphesiz 2002 yılına kadar bu rakamlarda değişiklikler olmaktadır.

Enerji
Türkiye’de ve İç Anadolu bölgesinde elektrik tüketimine konu olan alanlar içerisinde sanayi sektörü birinci sırayı alırken; Konya’da ilk sırayı meskenler almıştır(%32, 72). Konya’da elektrik tüketiminde ikinci sırayı %29,51’lik payla sanayi alırken, tarımsal sulama ise %11,94’lük payla üçüncü sırayı almıştır. Tarımsal sulama İç Anadolu ve Türkiye ortalamaların çok üzerinde bir oran sergilemektedir.

Yıllar itibari ile Konya ili enerji tüketimine bakıldığında ise abone sayısında, abone başına ve kişi başına tüketimde periyodik olarak bir artış görülmektedir.

Madencilik

Türkiye’de maden ve taş ocağı işletme sayısı 1613, İç Anadolu’da 251 iken Konya’da bu sayı 30’dur. Ortalama çalışanların sayısı ise yine aynı sıralama ile, 82.287, 11.727, 854’dür. Konya işletme sayısı bazında İç Anadolu Bölgesinin %12’sini Türkiye’nin ise yaklaşık %2’sini teşkil etmektedir.