KONYA COĞRAFYASI


Konya ili 36,5-39,5 Kuzey paralelleri ile 31,5-34,5 Doğu meridyenleri arasındadır. Batısında Afyon ve Isparta, doğusunda Niğde, Aksaray, kuzeyinde Ankara ve Eskişehir, güneyinde Antalya, Karaman ve İçel illeri ile komşudur.

Konya, Asya’nın batısında yer alan Anadolu yarımadasının orta güney kısmında bulunmaktadır. Konya Anadolu’nun kuzey ve güneyinde doğu ve batıya doğru uzanan sıradağların iç kısmında 1000 m civarında bir yayla düzlüğünde yer alır. Konya bir göl tabanı olan ve kendi adıyla anılan bir ovanın batı kenarındadır.

Mahallî rivâyete göre: “Bu ova deniz iken sonradan Rabbanî Eflatun denizi kurutmuş. Hikâyenin başı doğru olabilir, çünkü Konya’nın yerleştiği çanak boştur bir büyük çölden ibarettir.”

Konya toprak bakımından Türkiye’nin en büyük arazisine sahiptir. Yüzölçümü 38.257 km2 dir. (Göller hariç). Râkımı 1026 m.dir.

Bitki Örtüsü

Konya ili İç Anadolu bozkır alanı içinde kaldığı için asıl bitki örtüsünü step bitkileri oluşturmaktadır. Ayrıca yörenin büyük bir bölümünde tarla tarımı yapıldığı için bu kesimlerde doğal bitki örtüsü yerini kültür bitkilerine bırakmıştır. İlin büyük bölümünü oluşturan topraklarda, çayır ve mera bitkileri aşırı otlatma nedeniyle azalmıştır.

Dağlık kesimlerde, özellikle batı ve güney bölgesindeki dağlarda bütünü ile doğal orman örtüleri görülür. Fakat çoğu yerlerde orman tahribatı yüzünden gür ormanlar fundalık ve çalılığa dönüşmüştür. Yörenin en belirgin ağaçları; ardıç(%50), lâdin(%25), köknar (%10), meşe (%10), dişbudak’dır. (%10). Bunların dışında çitlembik, kızılcık, sedir ve şimşir de bulunur. Hadim ilçesinde az miktarda zeytin ağacı görülür.

Akarsular, Göller ve Barajlar

Konya ili toprakları içerisinde birçok irili ufaklı akarsu vardır. Bunlar kar ve yağmur suları ile beslendiklerinden suları yaz aylarında azalmakta, bazen tamamen kurumaktadır. Başlıca akarsular şunlardır: Çarşamba çayı, İvriz çayı, Balasan çayı, Çiğil çayı, Doğanhisar çayı, Sille, May, Değirmen, Ölüpınar, Suludere, Gödene, Kaşaklı, Karasu, Beşgöz, İnsuyu dereleri.

Konya yöresinde önemli göller vardır. Bu göllerin çoğunun suları tatlıdır. Göller daha çok batı ve güneybatı yönünde toplanmışlardır. Yöredeki göllerin isimleri şunlardır: Tuz gölü, Beyşehir gölü, Akşehir gölü, Suğla (Karaviran) gölü, Çavuşçu gölü, Ereğli (Akgöl), Yunak (Akgöl), Çıralı göl, Meyil gölü, Meke Krater gölü, Acıgöl, Düden gölü, Deve Pınar (Murat) gölü, Hotamış gölü, Tevzihan gölü.

Konya’da zirai faaliyetler ve elektrik enerjisi üretimi için pek çok baraj vardır. En eski ve en büyük sulama işletmesi Beyşehir regülatörüdür. Yıllık 150 milyon m3 sulama suyunu alır. Çarşamba çayı üzerinde 169 milyon m3 su depolama kapasitesi olan Apa barajı da 1962 yılında hizmete girmiştir. Ayrıca Çumra’da May deresi üzerinde May barajı, Sille’de Sille barajı, Dolav deresi üzerinde Altınapa barajı, İvriz çayı üzerinde İvriz barajı ve Derebucak barajları vardır.


Ovalar ve Yaylalar

Eski bir iç deniz olan Konya kapalı havzasının tabanı sular çekildikten sonra neojen tortullarla kaplanmış, daha sonra akarsuların taşıdığı alüvyonların yığılmasıyla çok sayıda küçük vadi tabanı birleşmiş, Konya ili ovalarını ortaya çıkmıştır. Bu ovalar şunlardır: Konya Ovası, Ereğli Ovası, Hotamış Ovası, Karapınar Ovası, Cihanbeyli Ovası. Bu ovaların dışında; Altınekin, Kulu, Ayrancı, Yeniceoba, Ilgın, Beyşehir ve Seydişehir Ovaları gibi küçük ovalarda vardır.

Konya yöresinde bulunan önemli yaylalar şunlardır: Cihanbeyli Yaylası, Obruk Yaylası, Taşeli Yaylası. Bu yaylalar dışında Bolkar ve Geyik dağlarının Konya kapalı havzasına bakan bölümleri ile, Sultan ve Göl dağları üzerinde çok sayıda yayla vardır.

İklim

Geniş bir yayılım alanına sahip Konya’nın bir çok kesiminde bozkır iklimi görülmektedir. Yaz ve kış arasında sıcaklık farkları çoktur. İlkbaharları kısa olan yörede bir iç bölge karasal iklimi görülmektedir. 1000-1200 m arasında değişen ovalık kesim ile 1500-3000 m arasında değişen dağlık kesim arasında iklimde büyük fark görülür. Bunun nedeni Konya’nın dağlık kesimlerinin yüksekliği ve yağış getiren rüzgârlara açık olmasıdır.

Kara iklimi özelliklerini taşıyan Konya, özellikle kış aylarında yüksek basınç sebebi ile bölgeden farklı bir yağış grafiği çizer. Konya’nın 325,9 mm olan yıllık yağış ortalaması bölgenin altındadır. En fazla yağışın 501 mm. ile 1942’de an az yağışın ise 144 mm ile 1932 yılında düştüğü saptanmıştır. Toplam yağışın %11,5’i yaz, %19,2’si sonbahar, %35,8’i kış, %33,5’i ise ilkbahar aylarında düşmektedir. Kışın bu yağışın büyük bir bölümü kar olarak düşer.

Konya Yöresi İklim Özellikleri (Son 4 Yıl, Yıllık Toplamlar)
1998 1999 2000 2001
Yıllık Ortalama Sıcaklık (0C)
12,2 12,3 10,9 13,2
En Yüksek Sıcaklık (0C ) Yıllık Max. 38,2 37,1 40,6 38,4
En Düşük Sıcaklık (0C ) Yıllık Min. -11,7 -11,8 -18,2

2001 yılında Konya’da ortalama açık gün sayısı 130, ortalama kapalı gün sayısı 38 iken, hakim olan rüzgar ise kuzey yönünden doğan rüzgarlardır (N). Rüzgarın en hızlı olanı ise güneybatı rüzgarıdır.(SW)